Addendum Vooringenomenheid voorkomen

Nummer van technische audit

AA:2024:02:TA

Samenvatting

In de controle op rechtmatig gebruik van studiefinanciering voor uitwonende studenten controleerde DUO aanzienlijk vaker studenten met een niet-Europese migratieachtergrond. Hieruit blijkt een onbewuste vooringenomenheid van het controleproces van DUO. Studenten met een niet-Europese migratieachtergrond kregen een hogere risicoscore toegekend door een risicoprofiel en werden vaker handmatig geselecteerd voor een huisbezoek. Dit blijkt uit vervolgonderzoek dat stichting Algorithm Audit heeft uitgevoerd in opdracht van DUO en op 22 mei door de minister aan de Tweede Kamer is verstuurd. De onderzoeksresultaten versterken het beeld van eerder onderzoek, op basis waarvan de minister op 1 maart 2024 namens het kabinet zijn excuses heeft aangeboden voor indirecte discriminatie in het controleproces.

Een persbericht kan hier worden gevonden.

Bron van de casus

Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)

Algoprudentie

Het volledige rapport (AA:2024:02:TA) kan hier worden gedownload.

Gefinancieerd door


Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)

Vervolgonderzoek CBS en Algorithm Audit naar controle uitwonendenbeurs

22-05-2024 migratieachtergrond bias meting CBS

Reactie Minister Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Officiële reactie

Reactie College Rechten van de Mens leeftijdsdiscriminatie

12-04-2024 reactie

Leeftijdsdiscriminatie

Een beleid, zoals een overheidsinstantie die fraude onderzoekt of een werkgever die nieuwe werknemers zoekt, kan bedoeld of onbedoeld leiden tot onderscheid tussen bepaalde groepen mensen. Als een organisatie dit onderscheid maakt op gronden die wettelijk beschermd zijn, zoals geslacht, afkomst, seksuele oriëntatie, of een handicap of chronische ziekte, en hiervoor is geen goede, rechtvaardigende reden voor te geven is, dan maakt de organisatie verboden onderscheid. We spreken dan van discriminatie. 

En leeftijd dan? Zowel het Rotterdamse als het DUO-algoritme waar Algorithm Audit onderzoek naar deed, maakte daar onderscheid op. Toch is er in die gevallen geen sprake van leeftijdsdiscriminatie. 

De gelijkebehandelingswetgeving kent ook een verbod op onderscheid naar leeftijd. Een sollicitant zomaar weigeren voor een baan omdat diegene te oud is, mag dus niet. Maar de wetgeving rond leeftijdonderscheid laat wel meer ruimte voor een rechtvaardigend argument dan de eerdergenoemde persoonskenmerken. Dit geldt zeker als het algoritme niet gaat over arbeidskwesties.  In het geval van opsporing van bijstandsfraude of misbruik van studiefinanciering is het daarom niet per se verboden dat een algoritme iemands leeftijd meeneemt. Toch zal er wel een duidelijk verband moet zijn tussen leeftijd en het doel van het algoritme. Zolang niet is aangetoond dat iemands leeftijd de kans vergroot op misbruik of fraude mag je leeftijd evengoed niet laten meewegen in de algoritmische selectie. Als het bijvoorbeeld gaat om een Wajong-uitkering die je alleen tot een bepaalde leeftijd mag aanvragen, dan is er wel een duidelijk verband, en dan zou een algoritme daar wel naar kunnen kijken.

Reageer op deze technische audit

Uw reactie wordt verstuurd naar het auditing team. Het team leest de reactie en, indien het verenigbaar is met Algorithm Audit’s richtlijnen voor publicatie, wordt de reactie geplaatst in bovenstaande Discussie & debat sectie.

* verplicht

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons werk door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons werk door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief

Publieke kennisopbouw voor ethische algoritmes